IJMRR - International Journal of Multidisciplinary Research & Reviews
Int. J. Multidiscip. Res. Rev.
DOI Prefix: 10.56815
I J M R R
Int. J. Multidiscip. Res. Rev.

International Journal of Multidisciplinary Research & Reviews

Peer Reviewed | UGC Compliant | High Impact Factor | Scientific Journal

ISSN: 2945-3135 | High Scientific Impact | UGC-CARE Followed
IJMRR - International Journal of Multidisciplinary Research & Reviews

International Journal of Multidisciplinary Research & Reviews

DOI DOI Prefix: 10.56815
Vol. 5 (2026) No. 2: February (2026)

ଓଡିଶୀ ସଙ୍ଗୀତର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ରୂପରେଖ

ହିମାଦ୍ରି ତନୟା ମିଶ୍ର ( Himadri Tanaya Mishra)

ସାରାଂଶ: ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରାଚୀନ ଶାଖା, ଯାହାର ମୂଳ ଉତ୍ସ ବେଦିକ ସମୟରୁ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି। ସଙ୍ଗୀତର ଦୁଇ ଆଧାର — ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ — ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ଉଭୟକୁ ସମନ୍ୱୟ କରିଛି। ଏହାର ମୂଳ ଉପାଦାନ ହେଉଛି ରାଗ ଓ ତାଳ, ଯାହା ୩୬ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ୯୯ ଶୃତି ଆଧାରରେ ଗଠିତ। ଏହି ସଙ୍ଗୀତର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ — ଗୀତିକା, ଭଜନ, ଧ୍ରୁପଦ, ଛନ୍ଦ, ଲକ୍ଷଣ ଗୀତ ଆଦି — ଏହାର ସମୃଦ୍ଧତା ପ୍ରମାଣ କରେ। ପରିବେଶ ଓ ଭାବନା ସହିତ ଏହାର ଗାଢ଼ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି, ଯାହା ଶ୍ରୋତାଙ୍କୁ ଆନ୍ତରିକ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆତ୍ମିକ ଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ। ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନିୟମ, ରାଗ, ସୁର ଓ ତାଳର ସମନ୍ୱୟ ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ଗଭୀର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପରମ୍ପରା ଭାବେ ପରିଚିତ କରାଇଛି।

Keywords:
ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ରାଗ ତାଳ ଶୃତି ଅଳଙ୍କାର ଅରୋହଣ ଅବରୋହଣ ସ୍ୱର ସୂତ୍ର ସମୟ ସୂତ୍ର ମାର୍ଗ ମର୍ମ ରାଗାଙ୍ଗ ଭାବାଙ୍ଗ ନାଦାଙ୍ଗ ଧ୍ରୁପଦାଙ୍ଗ ଗୀତ ଗୀତିକା ଛନ୍ଦ ସୁରମାଳିକା ଅଙ୍ଗ ଭଜନ ଲକ୍ଷଣ ଗୀତ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ।